"Raciąż i ziemia raciąska od epoki kamienia do 1956 roku" pod redakcją Pawła Figurskiego

Paweł Figurski [Red.], Raciąż i ziemia raciąska od epoki kamienia do 1956 roku, Stowarzyszenie Liber Pro Arte, Raciąż 2025, 501 s., il.

Raciąż dołączył do miast Mazowsza, które doczekały się swojej monografii. Czekało na nią środowisko historyków, regionalistów, mieszkańcy, a także ci, którzy czują się związani z tym miejscem. Taką monografię ma Sierpc, Płock, Gąbin czy Bodzanów, doczekaliśmy się, że również bardzo ważny dla historii Mazowsza i Polski Raciąż.

W ciągu ostatnich lat miasto bardzo mocno zaczęło dbać o swoją przeszłość. Ukazały się książki Ireneusza Brdaka np. "Mieszkańcy Raciąża w latach 1760-1945" czy "Miasto Raciąż i ziemia raciąska w latach 1918-1958", powstało Towarzystwo Miłośników Ziemi Raciąskiej Ziemowit i izba pamięci historycznej, a w 2025 roku odbył się już XII Jarmark Raciąski. Władze miasta, z poprzednim burmistrzem miasta Mariuszem Godlewskim i obecnym Michałem Skarbowskim, nie żałują funduszy i energii na kultywowanie swojego dziedzictwa historycznego, co jest bardzo ważne, i co zostaje dla przyszłych pokoleń.

Redaktorem monografii został wybitny naukowiec, mediewista, a przede wszystkim Raciążanin z urodzenia, Paweł Figurski. Zebrał on grono historyków, którzy opisali dzieje miasta i ziemi raciąskiej od zarania do 1956 roku. Archeolog Szymon Modzelewski opisał pradzieje Raciąża od epoki kamienia do wczesnego średniowiecza. Paweł Figurski dzieje grodu w wiekach X-XII. Marta Piber-Zbieranowska i Anna Salina od wieku XIII do XVI wieku, Radosław Lolo od XVI do XVIII stulecia. Emil Kalinowski opisał Raciąż jako miejsce sądów i sejmików szlacheckich, Zbigniew Hundert zajął się wojnami i wojskowością (XVI-XVIII wiek). Bartosz Drejerski opracował XIX wiek, a Jolanta Załęczny pierwszą wojnę światową, najazd bolszewicki i dwudziestolecie międzywojenne. Wreszcie Waldemar Brenda (Sierpczanin) drugą wojnę światową i pierwsze lata powojenne.

Studiując książkę trafiamy np. na takie ciekawostki, jak ta, że zasłużona dla miasta rodzina Ćwierczakiewiczów, wniosła wielkie zasługi do dziejów kulinarnych Polski. Lucyna Ćwierczakiewiczowa to autorka sławnej i poszukiwanej w antykwariatach książki kucharskiej, a była ona żoną wnuka burmistrza Raciąża, Szymona Ćwierczakiewicza.

Kolejna ciekawostka to ta, że w okolicach Raciąża w 1170 roku zginął śmiercią męczeńską średniowieczny biskup Werner (może były to Biskupice pod Drobinem? - dop. AK).

Wydarzenia i ludzkie historie w tak blisko położonych obok siebie miastach, jak Raciąż i Sierpc przenikają się, a poza tym, do 1975 roku łączył je ten sam powiat. Tym bardziej warto odnotować to ważne wydarzenie.

Publikacja liczy 500 stron, twardą okładkę, barwne ilustracje, tabele i zaopatrzona jest w cały aparat naukowy, który pozwala dotrzeć do źródeł i jest wskazówką dla przyszłych badaczy, gdzie można szukać i jakie tematy rozwijać. Zabrakło niestety indeksu nazwisk i miejscowości (ponoć z braku czasu), ale jest nadzieja, że może taki indeks zostanie osobno wydrukowany i dołączony do publikacji. Bez tego książka ma poważną skazę. Tak nie może wyglądać poważna praca naukowa. 

Zabrakło mi też zaproszenia do współtworzenia monografii miejscowych historyków, zarówno zawodowców, jak i amatorów. Przynajmniej jeden rozdział powinien zostać oddany właśnie im. To oni na co dzień wyszukują i publikują różne ciekawostki dotyczące miasta, niekoniecznie w renomowanych pismach i publikacjach, ale swoim zaangażowaniem nadają koloryt i barwę historycznemu opisowi miasta i okolicy.

Te małe zastrzeżenia nie odbierają oczywiście rangi publikacji i całemu wydarzeniu.

Paweł Figurski [Red.], Raciąż i ziemia raciąska od epoki kamienia do 1956 roku: monografia historyczna, Raciąż: Stowarzyszenie Liber Pro Arte, 2025, 501 s., il.